De 11 meest bedreigde erfgoedsites in Europa
Ontdek ze hier!
Europa Nostra en het Instituut van de Europese Investeringsbank hebben een lijst gepubliceerd met de 11 meest bedreigde erfgoedsites in Europa. Na een online petitie, georganiseerd door de Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie, slaagde de vereniging erin het stationsgebouw van Kortrijk op die lijst te krijgen. Ook het Belgische Domein en Koninklijk Museum van Mariemont in Molranwelz staat op de lijst.
45 jaar in de bres
De VVIA werd in mei 1978 opgericht en staat nu dus 45 jaar in de bres voor studie en behoud van ons industrieel en technisch erfgoed. In de loop van de jaren lanceerde de VVIA niet alleen tal van nieuwe en vernieuwende thema's, maar ondersteunde ze ook tal van initiatieven van burgers en lokale verenigingen voor behoud en herwaardering van industrieel erfgoed.
De 11 meest bedreigde monumenten en erfgoedsites in Europa
- Kortrijk Railway Station, Kortrijk, BELGIË
- Domain and Royal Museum of Mariemont, Morlanwelz, BELGIË
- Partisan Memorial Cemetery, Mostar, BOSNIË EN HERZEGOVINA
- Tchakvinji Fortress, Zugdidi, GEORGIË
- Sisters' House Ensemble, voormalige Moravische nederzetting in Kleinwelka, DUITSLAND
- Mansion (“Konaki”) of Gidas, Alexandreia, GRIEKENLAND
- Herman Ottó Museum, Miskolc, HONGARIJE
- Memento Park, Budapest, HONGARIJE
- Cultural Landscape of Paštrovska Gora, MONTENEGRO
- Cultural Landscape of Sveti Stefan, Paštrovići, MONTENEGRO
- Watermills of Bistrica, Petrovac na Mlavi, SERVIË
Station Kortrijk
De site van het station van Kortrijk is historisch en stedenbouwkundig bijzonder belangrijk. Het 19e-eeuwse station werd tijdens de zware, geallieerde bombardementen op Kortrijk in 1944 zwaar getroffen en grotendeels vernield. Men bleef echter niet bij de pakken zitten en besloot om op dezelfde plaats een gloednieuw iconisch stationsgebouw te realiseren. Hiertoe gaf de NMBS in 1951 aan de gerenommeerde Kortrijkse architect Pierre Albert Pauwels de opdracht om een nieuw station te ontwerpen. In 1956 opende het station.
Hoge detaillering
Het stationsgebouw heeft een hoge graad van detaillering en men zette ook in op de integratie van kunst. Aan de voorgevel kwam een bas-reliëf van beeldhouwer Maurits Witdouck (1928–2014), een allegorische voorstelling van reizen en transport. Binnenin siert een kunstwerk van de Brugse keramist Rogier Vandeweghe (1923–2020) de centrale reizigershal. Dit kunstwerk verbeeldt de rivier de Leie en brengt hulde aan de Kortrijkse nijverheden.
Symbool van wederopbouw
Het station van Kortrijk is vandaag een van de laatste nog bestaande wederopbouwstations in Vlaanderen, en in elk geval het belangrijkste dat ons uit deze periode rest. Dit Kortrijkse station staat dan ook symbool van de wederopbouw van de stad. Het is hét belangrijkste voorbeeld in Vlaanderen van een wederopbouwstation dat gerealiseerd werd na WO II. En het gebouw heeft bovendien een belangrijke architecturale en stedenbouwkundige waarde.
Plannen NMBS
Nu, op een ogenblik dat in alle landen de recente architectuur onder de aandacht van erfgoedzorgers staat, wil de NMBS het station slopen voor een project waarvan nog niet geweten is wat het wordt. Naar verluidt, zou het vervangen worden door een grote tunnel onder de sporen waarin alle diensten, zoals de ticketing, ondergebracht zullen worden.
Toegankelijkheid
Het huidige probleem situeert zich niet in het station, maar wel in de toegankelijkheid van de perrons, die op één na via twee tunnels enkel via trappen bereikbaar zijn. Perron 1 is via een hellend vlak bereikbaar, maar de verbinding naar de andere perrons verloopt dan weer via een trap. De tunnels zijn ook enkel bereikbaar via trappen.
Herbestemming
In het Noord-Franse Saint-Omer werd het oude en vervallen station op een schitterende wijze herbestemd. Het functioneert nu als een economische locomotief in de regio. Herbestemming is ook veel ecologischer dan sloop en nieuwbouw. Met minder kosten en een meer ecologische aanpak kunnen dus de problemen van het Kortrijkse station opgelost worden.
'The 7 most Endangered'
Om die reden diende de Vlaamse Vereniging voor Industriële Archeologie, in samenspraak met Kortrijkse organisaties, een dossier in voor de Europese campagne 'The 7 Most Endangered' die jaarlijks de aandacht vestigt op belangrijke bedreigde erfgoedsites. Er zal ook een beschermingsaanvraag worden ingediend voor het station.