Roeselare pioniert met meest duurzame stadhuis van Vlaanderen
Architectonisch ontwerp verbindt historiek met innovatie
Op zondag 30 juni vierde Roeselare de feestelijke opening van het nieuwe stadhuis, dat vanaf heden een landmark vormt in het hart van de stad. Na een periode van drie jaar slopen, bouwen en renoveren, resulteerde het project in een gloednieuw stadhuis dat zich onderscheidt op vlak van toegankelijkheid, architectuur en vooral duurzaamheid. Als meest duurzame stadhuis van Vlaanderen vormt het een bekroond voorbeeld voor de rest van het land.
Een samenwerking van Roeselarenaars
In 2019 besloot het stadsbestuur van Roeselare het verouderde stadhuisgebouw aan te pakken. Hierbij werden de burgers van de snel groeiende centrumstad actief betrokken. Via een ruime bevraging werd al snel duidelijk dat het nieuwe stadhuis enerzijds een verbinding moet vormen tussen de geschiedenis en toekomst van de stad, en anderzijds een duurzame, zuinige en toegankelijke ontmoetingsplek moet creëren voor de Roeselarenaars.
B-architecten, Bressers Erfgoed, Arcadis en Atelier Arne Deruyter kwamen als winnaars uit de bus van de ontwerpwedstrijd. Algemene Bouw Maes voerde de werken uit, ondersteund door EEG voor de technieken en Monument Group voor de restauratie. In nauwe samenwerking met Stad Roeselare droegen deze partijen elk hun steentje bij aan de totale make-over van het Roeselaarse stadhuis.
Historiek verbonden met innovatie
De opvallende architectuur van het vernieuwde stadhuis springt onmiddellijk in het oog. De transparante toegangspoort op de Grote Markt verbindt het historische rococo-stadhuis uit 1771 met het belfort uit 1923. Deze gebouwen werden gerenoveerd en geïntegreerd met een innovatieve en gloednieuwe kantoorzone, waar dagelijks 300 medewerkers en het college van burgemeester en schepenen aan de slag gaan.
Tussen de historische gebouwen en nieuwbouw bevindt zich een lichtrijke atrium met een glazen dak. Dankzij deze slimme ingreep zijn de achtergevels van het belfort en het historische stadhuis opnieuw zichtbaar en zo ook in ere hersteld. Aan de kant van de Zuidstraat werden twee erfgoedgevels verwerkt in het geheel. Een van de blikvangers hierbij is de binnentuin: een extra groen rustpunt in het stadscentrum, waar iedereen aangenaam kan vertoeven.
Circulair slopen, ecologisch verwarmen en koelen
De bouw van het nieuwe stadhuis is voor Stad Roeselare geen prestigeproject, maar in de eerste plaats een doordachte investering met oog op de toekomst. Voorheen bestond het stadhuis uit een kluwen aan verouderde panden met een erbarmelijke energiescore en ondermaatse toegankelijkheid. Het vernieuwde project bracht hier verandering in en zet dan ook maximaal in op duurzaamheid, ecologie en energie-efficiëntie.
Zo werd meer dan 99% van het sloopafval, zoals steenpuin, lood, zink, kabels en staal, circulair hergebruikt. Ruim 1800 ton puin werd met de boot afgevoerd via het kanaal Roeselare-Leie, wat tientallen vrachtwagens van de weg hield. Meer dan 50 verenigingen en scholen haalden meubels, radiatoren en verlichtingselementen uit de gebouwen van het oude stadhuis.
Al meer dan 35 jaar is Roeselare een voorloper op het vlak van warmtenetten. Het was dan ook evident dat het bestaande warmtenet van intercommunale MIROM werd doorgetrokken tot aan het stadhuis. Bovendien werden in diezelfde beweging ook een pak andere (historische) gebouwen, zoals de Sint-Michielskerk en het Klein Seminarie, aangesloten. Met dit warmtenet en dankzij innovatieve technologie wordt er in het stadhuis niet enkel verwarmd, maar ook voor 80% gekoeld.
Naast dit unieke warmtenet zitten nog veel andere technieken verwerkt in het stadhuis van Roeselare: 575 m² vloerverwarming, 34 km elektrische kabels, 36 km datakabels voor het computernetwerk, 2.835 verlichtingstoestellen, 3 luchtgroepen die 50.000 m² verse lucht per uur kunnen binnenbrengen en 4 km luchtkanalen.
Bekroond voor duurzaamheid
In combinatie met de meest moderne isolatietechnieken doet het warmtenet de energiekosten van het stadhuis met zo’n 70% dalen. Omdat het gebouw ook op een slimme manier regenwater recupereert voor sanitaire doeleinden, wordt er 1 miljoen liter drinkbaar water bespaard per jaar. Dat alles zorgt ervoor dat het Roeselaarse stadhuis op koers ligt om het ‘excellent’ label van BREEAM te behalen.
Tijdens de bouw werd het stadhuisproject al bekroond met de Belgian Construction Award voor beste circulaire project en de Publica Award voor Climate Responsibility. Alle inspanningen maken van dit gebouw het meest duurzame stadhuis van heel Vlaanderen.
Extra inspanning om werelderfgoed te bewaren
Ook bij het restaureren van de historische gedeeltes stond duurzaamheid voorop. Zowel het rococo-stadhuis als het belfortgebouw zijn beschermde monumenten. Daarom werd zowel voor het interieur als de buitenkant maximaal teruggegrepen naar de oorspronkelijke plannen. Gespecialiseerde onderaannemers herstelden de dakkapellen, zetten het schrijnwerk terug in de originele kleur, reinigden de gevels en knapten beelden en ornamenten op.
Tijdens de werken kwamen in het belfort extra stabiliteitsproblemen aan het licht. Daardoor waren onvoorziene extra verstevigingen aan de vloerplaten en het skelet van het gebouw nodig. Door een wijziging en hiaat in het Vlaams subsidiebeleid voor onroerend erfgoed, ontving Stad Roeselare heel wat minder ondersteuning dan voorzien. Desondanks nam de stad haar verantwoordelijkheid op om het gebouw, dat UNESCO-werelderfgoed is, een duurzame toekomst te geven.
Het Roeselaarse DNA
De zolder van het belfort biedt niet alleen een uniek zicht op de Grote Markt, maar is voortaan ook de ideale uitvalsbasis voor groepen die Roeselare, of meer specifiek het stadhuis, bezoeken. Daar wordt voortaan ‘Het verhaal van Roeselare’ verteld: het ontstaan van de stad en een aantal historische gebeurtenissen en evoluties die Roeselare gemaakt hebben tot wat het vandaag is.
In samenspraak met een curator werd de kunst- en archiefcollectie van de stad doorploegd om de ruimtes in het nieuwe stadhuis een extra laagje Roeselare mee te geven. Dit werd tot stand gebracht met historische kunstwerken en documenten, maar ook met heel herkenbare objecten die verwijzen naar iconen en markante figuren uit Roeselare: van Albrecht Rodenbach, Adriaen Willaert en pastafabrikant Soubry tot Elixir de Roulers en Olympisch kampioen Fred Deburghraeve.