Aan welke vereisten moet de ideale gevelverf voldoen?
Hoe herkent u een kwalitatief gevelverfsysteem? Het aanbod gevelverven is niet alleen erg uitgebreid, ook het lijstje karakteristieken per verf is lang. Waarop dient u de gebruiker te letten bij de verfkeuze? Wij lijsten voor u de belangrijkste eigenschappen op waaraan een goed gevelverfsysteem dient te voldoen.
Wat bepaalt de kwaliteit?
De klant gedurende tien jaar een mooi schildersresultaat garanderen, is zeker een haalbare kaart. Voorwaarden zijn wel dat de ondergrond correct wordt voorbereid en dat het verfsysteem is afgestemd op de ondergrond. Maar wat bepaalt nu de kwaliteit van een verfsysteem?
Voldoende laagdikte
De verflaag wordt in de loop der tijd afgebroken onder invloed van de weersomstandigheden (uv-licht, regen …). Om die reden gaat een gevelverfsysteem met een grote laagdikte in principe langer mee. Een diklagig systeem (waarbij 300 à 400 ml verf per m² wordt aangebracht) heeft dan ook een langere levensduur dan een dunlagig systeem (met een rendement van 100 ml verf per m²). In de praktijk wordt omwille van de arbeidsintensiviteit van diklagige systemen veelal geopteerd voor een dunlagig systeem in meerdere lagen.
Daarnaast zijn er ook kwaliteitsverschillen, waardoor gevelverven minder snel vervuiling opnemen, minder snel afpoederen en minder snel verkleuren. Ook bij de juist aangebrachte laagdikte zal een gevelverfsysteem dus degraderen. Dat is simpelweg niet te voorkomen bij een buitenexpositie van verf. In de praktijk zal de ene gevelverf er na verloop van tijd al enigszins vervuild gaan uitzien, terwijl een andere er na meerdere jaren expositie nog zeer schoon en fraai uitziet.
De kleurkeuze
Verf die rijk is aan kwalitatief bindmiddel gaat langer mee: er is een beter kleurbehoud, minder vuilaanhechting... Het is belangrijk dat de verf voldoende vrij bindmiddel bevat zodat alle aanwezige deeltjes zoals pigmenten en andere toevoegingen in de verf ingekapseld zitten, of met andere woorden omringd zijn met bindmiddel. Is dat niet zo, dan wordt de verf poreuzer en houdt die meer vuil vast, en blijven bepaalde deeltjes onbeschermd voor weersinvloeden. Om die reden takelt gevelschilderwerk in donkere kleuren sneller af. In verf in donkere kleuren zitten namelijk meer pigmentdeeltjes en daardoor minder vrij bindmiddel dan in verven met een lichte kleur. Hoe groter het aandeel pigment in de verflaag, hoe meer de verflaag onderhevig is aan degradatie, door onder andere uv-licht. Wilt uw klant toch het populaire zwart? Raad dan bij voorkeur een ready mixed variant aan. Bij ready mixed varianten zijn de pigmenten reeds in de fabriek toegevoegd. In geval van zwart gaat het dan om één pigmenttype, in plaats van een mengeling van meerdere pigmenttypes. Verven met één pigment zijn uv-stabieler dan een mengeling, want als bij een mengeling één pigment uv-gevoeliger is dan de andere pigmenten, dan is direct een kleurverandering merkbaar.
Gladde afwerking
Aan een verflaag met korrel of structuur blijft vuil beter hechten. Verf met een gladde afwerking heeft in feite een zelfreinigende werking doordat het vuil gemakkelijk afspoelt bij regen. Verkiest de klant toch een gevelverf met een kwartskorrel? Rol de verf dan na van boven naar beneden zodat de puntjes van de korrels zich naar beneden richten en vuil bijgevolg makkelijker afspoelt bij regen. Of voorzie een matte, waterafstotende verflaag waar het vuil ook vanaf spoelt.
Watergedragen versus solventgedragen oplosmiddel
Watergedragen gevelverfsystemen hebben over het algemeen een langere levensduur dan de solventgedragen varianten omdat ze langer elastisch blijven. Een zuiver solventgedragen systeem, zoals een alkyd, blijft onder invloed van uv-licht doorharden tot op het punt dat de verflaag gaat barsten. Watergedragen systemen daarentegen behouden een zekere elasticiteit, en hebben solventgedragen gevelverf dan ook van de markt verdrongen. Ook voor ondergronden, zoals geglazuurde tegels, waar vroeger een verfsysteem op solventbasis vereist was, zijn watergedragen oplossingen verkrijgbaar.
Waterdampdoorlatend
Gevelverven dienen enerzijds waterdampdoorlatend te zijn zodat vocht in de muur uit kan drogen en dus geen vochtproblemen veroorzaakt, en anderzijds slagregendicht te zijn zodat de regen de ondergrond niet benat. De mate van waterdampdoorlaatbaarheid wordt aangeduid met een sd(H2O)-waarde. Standaard gevelverven zitten meestal in klasse V2 met een gemiddelde sd-waarde groter of gelijk aan 0,14 en kleiner dan 1,4 m. Voor bepaalde gevels echter is dat niet voldoende. Denk aan nageïsoleerde gevels, daar raadt het WTCB aan om een gevelverfsysteem met een waterdampdoorlaatbaarheidscoëfficiënt kleiner dan 0,05 meter te gebruiken. Die zijn te vinden binnen de categorie siloxaanverven, silaan-hybrides of mineraalverven (bv. silicaatverven). De sd-waarde is bij gevelverven op de technische fiche terug te vinden.
CO2 doorlatend of carbonatatieremmend
Om de kwaliteit van het gevelverfsystemen te garanderen, is het in sommige gevallen nodig dat CO2 de verflaag kan doordringen.
Acrylverven zijn doorgaans goed waterdampdoorlatend, nemen weinig water op en laten weinig CO2 door, waardoor ze beton goed beschermen tegen carbonatatie en vervuiling makkelijk afspoelt. Ze zijn echter minder geschikt voor kalkhoudende ondergronden, die net CO2 nodig hebben.
Gesiliconiseerde en silicaatverven laten zowel waterdamp als CO2 goed door en zijn daardoor wel geschikt voor kalkondergronden, maar beschermen beton minder goed tegen carbonatatie en nemen iets meer water en vervuiling op. Door indringing van CO2 verlaagt de pH-waarde van het beton en verliest het betonijzer (dat soms niet diep genoeg in het beton zit) na verloop van tijd zijn natuurlijke bescherming en begint die te roesten, met alle gevolgen van dien. De levensduurverwachting van een gevelverf kan worden geoptimaliseerd door de gevel periodiek te reinigen. Zo krijgen mos, alg en vervuiling minder snel de gelegenheid om de verf aan te tasten en blijft een gevel er fraai uitzien.
Niet onderhevig aan groenaanslag en schimmelvorming
Een goede gevelverf bevat toevoegingen (biociden) die groenaanslag en schimmelvorming tegengaan. Bij voorkeur zitten die biociden ingekapseld in het bindmiddel van de verf omdat de biociden dan niet zo snel zullen vrijkomen uit de verffilm (door afbraak van het bindmiddel door uv-licht of door uitloging) en dus minder snel hun werking verliezen. Bij een silicaatverf wordt geen biocide toegevoegd. Deze verfsoort heeft door zijn hoge pH-waarde van nature weinig last van schimmelvorming en algaanslag.
Weerstand tegen zout- en kalkuitbloeiingen
Bij het uitdrogen van een gevel kunnen zouten en kalk vrijkomen die de verffilm aantasten. Hoewel lang niet elke gevel gevoelig is voor zoutuitbloeiingen en kalk, is het toch een meerwaarde als de gevelverf hiertegen bestand is. Zo niet kan de verffilm worden aangetast door deze mineralen en verpoederen en/of verzepen.
Baksteenproblematiek
De eigenschappen van de gevelverf zijn van groot belang, maar ook de staat waarin de baksteen zich bevindt, is een belangrijk aspect om rekening mee te houden. Zo kunnen bakstenen en metselwerk problemen ontwikkelen wanneer wateroplosbare toeslagstoffen aanwezig zijn in de steen of in de mortel. Denk hierbij aan zouten zoals sulfaten, natrium-, kalium- of magnesiumzouten.
Deze stoffen lossen op bij vochtinwerking, migreren door de poriën van het metselwerk en kristalliseren aan of net onder het oppervlak. Dit leidt tot zichtbare of zelfs schadelijke effecten.
Om problemen te voorkomen, kan vooraf een absorptiesnelheidsproef uitgevoerd worden. Hierbij wordt een controle uitgevoerd op de porositeit van de baksteen, voorafgaand aan de schilderwerken. De proef bestaat erin om op het oppervlak van een baksteen een waterdruppel aan te brengen en de absorptietijd ervan te meten.
Wat bepaalt de verwerkbaarheid?
Voor de schilder is niet alleen de levensduur van het eindresultaat belangrijk bij de keuze voor een verfsysteem, maar ook de verwerkbaarheid van de verf. Wat maakt een verf nu aangenaam verwerkbaar?
Makkelijk te verdelen
Een makkelijk verwerkbare verf wordt goed opgenomen door het verfgereedschap en vervolgens makkelijk verdeeld over het verfoppervlak. Zodat zonder veel inspanning een gelijke laagdikte kan worden gerealiseerd over het gehele oppervlak.
Snel stofdroog en slagregendicht
“Buiten lakken is enorm leuk als het windstil is, de zon niet schijnt, het niet regent en als het niet te koud of te warm is … en als er geen pollen rondvliegen of Saharazand opwaait.” Zo horen we vaak bij schilders. Gelukkig zijn de vereisten bij gevels schilderen net iets minder vergaand, maar toch is het handig als de verf snel stofdroog en slagregendicht is (snel is na één uur). Vooral in het voor- en najaar wanneer de temperatuur ‘s ochtends en ‘s avonds sterk kan verschillen met overdag (vaak met dauwvorming tot gevolg) is het aan te raden om voor een gevelverf te kiezen die snel een resistente film vormt.
Sneldrogende verf is handig, maar het kan ook nadelen met zich meebrengen. Zo droogt een verf net té snel wanneer deze in volle zon wordt aangebracht. Op die manier kunnen barstjes of craquelures ontstaan. Daarom is het belangrijk om goed op de omstandigheden te letten: niet schilderen wanneer het regent, maar ook niet wanneer het te koud of te warm is.
Weerstand tegen lekstrepen
Komt er kort na het schilderen toch een regenbui? Dan kunt u op zoek gaan naar een verf die de beste kwaliteit garandeert om lekstrepen tegen te gaan. Hierin bestaan duidelijke kwaliteitsverschillen tussen de verschillende verven. Het is dus aan de schilder om te bepalen naar welke verf de voorkeur gaat.
Lekstrepen worden veroorzaakt doordat stoffen uit de verftoplaag opgenomen worden in het lekwater. Na verdamping van het water blijven de stoffen dan als een glimmend spoor op de verf achter. Deze leksporen lijken op slakkensporen en worden daarom ook ‘snail marking’ genoemd. Deze lekstrepen zijn eenvoudig te verwijderen door het oppervlak te wassen met een zachte borstel en handwarm water. In de regel lossen de lekstrepen zich in de tijd vanzelf weer op omdat ook regen en/of condensbelasting een ‘wassend’ effect hebben op de toplaag.
Met dank aan: Peintagone, Sikkens, Sigma Coatings en Rewah
